Hepatitler ve Korunma

Hepatit hastalığına hepatit virüsleri neden olur.  Hepatit A, hepatit B, hepatit C, hepatit D ve hepatit E sık görülen hepatit virüsleridir.   

Hepatit A

Hepatit A’nın bulaşma yolları şunlardır:

• Hepatit A virüsü ile temas etmiş gıdaların tüketilmesi
• Hepatit A hastası olan kişilere temas edilmesi

Hepatit A’nın bulaşmasını önlemek için;

• Hijyen kurallarına uyunuz.
• Ellerinizi sık sık yıkayanız.
• Çiğ ve yıkanmamış sebze-meyveleri tüketmeyiniz.
• Gıdaları iyi bir şekilde pişirerek tüketiniz.
• Temiz yiyecek ve içecekler tüketiniz.
• Kişisel eşyalarınızı (havlu, tarak, tıraş bıçağı gibi) başkalarıyla paylaşmayınız.

Hepatit A’yı önlemenin en etkili yolu hepatit A aşısı olmaktır. Ülkemizde risk grubunda olan bireylere iki doz hepatit A aşısı ücretsiz şekilde yapılmaktadır. Karaciğer sirozu tanısı aldıysanız doktorunuzla konuşarak hepatit A aşınızı yaptırınız.

Hepatit B

Hepatit B’nin bulaşma yolları şunlardır:

• Kan ve vücut sıvıları ile temas
• Cinsel ilişki
• Doğum sırasında anneden bebeğine

Hepatit B’nin bulaşmasını önlemek için;

• Kontrol edilmemiş kan ya da kan ürünlerini kullanmayınız.
• Tıraş bıçağı, diş fırçası, enjektör gibi malzemelerinizi başkası ile paylaşmayınız.
• Hijyenik olmayan koşullarda dövme ya da piercing yaptırmayınız.
• Cinsel ilişki sırasında prezervatif (kondom) ile korununuz.
• Hepatit B tanınız varsa diğer insanlara bulaştırmamak için diş tedavisi, hemodiyaliz, endoskopi, ameliyat, kan bağışçısı olma gibi tıbbi işlemleri yaptırmadan önce lütfen Hepatit B tanınızın olduğunuzu söyleyiniz.
• Hepatit B tanınız varsa reçete edilen ilaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde kullanınız.

Hepatit B’yi önlemenin en etkili yolu hepatit B aşısı olmaktır. Ülkemizde risk grubunda olan bireylere üç doz hepatit B aşısı ücretsiz şekilde yapılmaktadır. Karaciğer sirozu tanısı aldıysanız doktorunuzla konuşarak hepatit B aşınızı yaptırınız.

Hepatit C

Hepatit C’nin bulaşma yolları şunlardır:

• Kan ve vücut sıvıları ile temas
• Cinsel ilişki
• Doğum sırasında anneden bebeğine

Hepatit C’nin bulaşmasını önlemek için;

• Kontrol edilmemiş kan ya da kan ürünlerini kullanmayınız.
• Tıraş bıçağı, diş fırçası, enjektör gibi malzemelerinizi başkası ile paylaşmayınız.
• Hijyenik olmayan koşullarda dövme ya da piercing yaptırmayınız.
• Cinsel ilişki sırasında prezervatif (kondom) ile korununuz.
• Hepatit C tanınız varsa diğer insanlara bulaştırmamak için diş tedavisi, hemodiyaliz, endoskopi, ameliyat, kan bağışçısı olma gibi tıbbi işlemleri yaptırmadan önce lütfen Hepatit C tanınızın olduğunuzu söyleyiniz.
• Hepatit C tanınız varsa reçete edilen ilaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde kullanınız.

Hepatit D

Hepatit D, kan, vücut sıvıları, cinsel ilişki, anneden bebeğine doğum ile bulaşır. Hepatit D virüsü sadece hepatit B tanısı olan kişilerde viral hepatite neden olur. Hepatit D virüsünden korunmak için hepatit B aşısının yapılmış olması oldukça önemlidir.

Hepatit D’nin bulaşmasını önlemek için;

• Kontrol edilmemiş kan ya da kan ürünlerini kullanmayınız.
• Tıraş bıçağı, diş fırçası, enjektör gibi malzemelerinizi başkası ile paylaşmayınız.
• Hijyenik olmayan koşullarda dövme ya da piercing yaptırmayınız.
• Cinsel ilişki sırasında prezervatif (kondom) ile korununuz.
• Hepatit D tanınız varsa diğer insanlara bulaştırmamak için diş tedavisi, hemodiyaliz, endoskopi, ameliyat, kan bağışçısı olma gibi tıbbi işlemleri yaptırmadan önce lütfen Hepatit D tanınızın olduğunuzu söyleyiniz.
• Hepatit D tanınız varsa reçete edilen ilaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde kullanınız.

Hepatit E

Hepatit E’nin bulaşma yolları şunlardır:

• Hepatit E virüsü ile temas etmiş gıdaların tüketilmesi
• Hepatit E hastası olan kişilere temas edilmesi

Hepatit E’nin bulaşmasını önlemek için;

• Hijyen kurallarına uyunuz.
• Ellerinizi sık sık yıkayanız.
• Çiğ ve yıkanmamış sebze-meyveleri tüketmeyiniz.
• Gıdaları iyi bir şekilde pişirerek tüketiniz.
• Temiz yiyecek ve içecekler tüketiniz.
• Kişisel eşyalarınızı (havlu, tarak, tıraş bıçağı gibi) başkalarıyla paylaşmayınız.

Alkol, karaciğer tarafından zararsız hale getirilerek vücuttan uzaklaştırılır. Uzun süre ve aşırı miktarda alkol kullanımı karaciğer hücrelerine zarar verir. Alkol kullanımı ilerleyen dönemlerde karaciğer sirozuna neden olur. Karaciğer sirozu tanısı alan hastaların mutlaka alkol kullanımını bırakmaları gerekir.

Alkol Kullanımını Bırakma Sürecinde Neler Yapabilirsiniz?

• Alkol kullanımını bırakmanıza yardımcı olacak ya da alkol bırakma yoksunluğu yaşamanızı önleyecek ilaçları doktorunuzun reçete ettiği şekilde kullanınız.
• Alkol kullanımını bırakmanız için Alkol ve Madde Bağımlılık Tedavi Merkezi (AMATEM)’ne, psikososyal destek merkezlerine başvuruda bulunabilirsiniz.
• Adsız Alkolikler gibi sosyal destek gruplarına başvuruda bulunabilirsiniz.
• Alkolü bırakma sürecinde sevdiklerinizden destek almaktan çekinmeyiniz.

İlaçlar, gıda takviyeleri, bitkisel ürünler karaciğer tarafından zararsız hale getirilerek vücuttan uzaklaştırılır. Uygun olmayan dozlarda/reçetesiz ilaç kullanmak, kontrolsüz gıda takviyesi almak, bitkisel ürün kullanmak karaciğer hücrelerine zarar verir. Bu zararlı etki ilerleyen dönemlerde karaciğer sirozuna neden olur. Uygun olmayan dozlarda ilaç, gıda takviyesi, bitkisel ürün kullanmak karaciğer sirozunun tedavisi için kullanılan ilaçların tedavi edici etkilerini azaltır.

• Reçetesiz ilaç kullanıyorsanız bırakınız.
• Reçete edilen ilaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde kullanınız.
• Doktorunuza ve hemşirenize danışmadan gıda takviyesi ya da bitkisel ürün kullanmayınız.
• Gıda takviyesi ya da bitkisel ürün kullanıyorsanız mutlaka doktorunuza ve hemşirenize bu durumu söyleyiniz.
• Son üç ay içinde kullandığınız reçeteli‐reçetesiz ilaçların, gıda takviyelerinin, bitkisel ürünlerin dozlarını ve kullanım sıklığını lütfen doktorunuzla ve hemşirenizle paylaşınız

Karaciğerde normalden fazla yağ birikmesine karaciğer yağlanması denir. Aşırı kilolu olma (obezite), şeker hastalığı (Tip 2 diyabet), insülin direnci gibi durumlar karaciğer yağlanmasına neden olur. Karaciğer yağlanması karaciğer sirozuna neden olur. Karaciğer yağlanmasını iyileştirmek için;

• Kilonuzun %7-10’u oranında kilo veriniz. Kilo vermek için diyetisyenden beslenme danışmanlığı alınız.
• Şeker hastalığınız veya insülin direnciniz varsa diyabet hemşireniz ve doktorunuzdan destek alınız.