Fiziksel Aktivite
Sağlıklı yaşam, dengeli beslenme ve düzenli fiziksel aktivitenin uyumlu bir dansıdır. Doğru besinleri almak ve aktif bir yaşam tarzını benimsemek, vücut ve zihin sağlığınızı güçlendirmenin temel taşlarıdır.
Fiziksel Aktivite
Günlük hayatımızda iskelet kaslarını kullanarak yaptığımız ve enerji harcamasını gerektiren hareketlere fiziksel aktivite denir. Fiziksel aktivite sağlığın korunmasına ve geliştirilmesine yardımcı olur. Düzenli yapılan egzersiz kas kütlesini, yaşam ve uyku kalitesini artırır, depresyon ve yorgunluk düzeyini azaltır. Karaciğer sirozu olan hastalara haftada 3-5 gün, günde yarım saat (30 dakika) orta yoğunlukta fiziksel aktivite önerilmektedir. Orta yoğunlukta fiziksel aktivite olarak tempolu yürüyüş yapmayı tercih edebilirsiniz. Yürüyüşünüzü “5 dakika ısınma-20 dakika yürüyüş-5 dakika soğuma” şeklinde tamamlayabilirsiniz.
- Isınmada, esnetme hareketleri ile vücudunuzu yürüyüşe hazırlayınız. Ardından hafif tempoda yürüyüşe başlayabilirsiniz.
- Yürüyüş evresinde orta hızlı tempoda yürüyerek solunum, dolaşım ve hareket sisteminin çalışmasını hızlandırabilirsiniz.
- Soğuma evresinde 5 dakika hafif hızlı tempoda yürüyüş yaparak egzersizi sonlandırabilirsiniz.
Fiziksel Aktivite Yaparken Nelere Dikkat Edilmeli?
- Egzersiz sırasında rahatsızlık hissetmemeniz için aşırı tok olmamaya dikkat ediniz
- Aç karnına egzersiz yapmayınız.
- Egzersiz yapmayı eğlenceli hale getirmek egzersizi düzenli yapmanıza yardımcı olabilir.
- Egzersiz yapmak için en uygun zaman yemeklerden iki saat sonradır.
- Sevdiğiniz arkadaşlarınızla, müzik dinleyerek, dans ederek egzersiz yapmak eğlenceli olabilir.
- Karın içi basıncı artıran egzersizler varis kanamasına neden olabilir. Bu egzersizleri yapmayınız.
- Yoğun egzersiz yapmak portal basıncı ve kaslarda amonyak oluşumunu artırarak komplikasyonlara neden olablir. Yoğun egzersiz yapmaktan kaçınınız.
- Fazla kiloluysanız egzersiz kilo vermenize yardımcı olur. Ancak kısa zamanda çok miktarda kilo vermekten kaçınınız.
- Tavsiye edilen kilo kaybı haftada 0.5 (yarım) – 1 kg’dır.
- Egzersiz yaparken kendinizi zorlamayınız.
- Egzersizlerinizi doktorunuz ve fizyoterapistinizle birlikte planlayınız.
Fiziksel Aktivite Bilgileri Kaynakları
T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Araştırma, Geliştirme ve Sağlık Teknolojisi Değerlendirme Dairesi Başkanlığı, Siroz Klinik Protokolü (2022). Erişim adresi: https://shgmargestddb.saglik.gov.tr/TR-87091/siroz-klinik-protokolu.html. Erişim tarihi: 04.09.2022.
Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Türkiye Fiziksel Aktivite Rehberi. Erişim adresi: https://www.saglikliturkiye.org/yayinlar/fiziksel-aktivite-rehberi/. Erişim tarihi: 02.11.2022.
Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Sağlıklı Beslenme ve Hareketli Hayat Dairesi Başkanlığı. Sağlıklı Beslenme ve Hareketli Hayat Rehberleri. Erişim adresi: https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/beslenmehareket-yayinlar1/rehberler Erişim tarihi: 11.12.2022
Jamali, T., Raasikh, T., Bustamante, G. et al. (2022). Outcomes of exercise interventions in patients with advanced liver disease: A systematic review of randomized clinical trials. Am J Gastroenterol,117(10),1614-1620.
Keskin, H. (2020). Randomize kontrollü çalışma: Karaciğer sirozlu hastalarda egzersizin karaciğer fonksiyon testleri, yorgunluk ve yaşam kalitesine etkisinin incelenmesi. Doktora Tezi. Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Danışman: Prof. Dr. Aynur Türeyen
Merli, M., Berzigotti, A., Zelber-Sagi, S. et al. (2019). European Association for the Study of the Liver. EASL Clinical Practice Guidelines on nutrition in chronic liver disease. J Hepatol, 70(1), 172-193.
Shetty, A., Yum, J.J., Saab, S. (2019). The gastroenterologist’s guide to preventive management of compensated cirrhosis. Gastroenterology & Hepatology, 15(8), 423-430.
Berzigotti, A., Saran, U., Dufour, J.F. (2016). Physical activity and liver diseases. Hepatology, 63(3),1026-1040.