Siroz
Siroz hakkında detaylı bilgi edinmek için bu sayfadan faydalanabilirsiniz.
Siroz Nedir?
Karaciğer sirozu veya kısaca siroz, uzun süreli karaciğer hasarının neden olduğu, karaciğer fonksiyonunun yaygın ve çoğu zaman geri dönüşümsüz olarak bozulmasıyla karakterize kronik ve ilerleyici bir hastalıktır.
Tanım
Sağlıklı bir karaciğerin dokusu yumuşaktır. Hasarlanan karaciğerin dokusu sertleşir. Sertleşen dokulardaki hücrelerin fonksiyonları azalır. Karaciğerin dokusunun sertleşerek fonksiyonlarının azalmasına karaciğer sirozu denir.
Siroz Belirtileri?
Karaciğer sirozunun belirtileri erken dönemde fark edilmeyebilir. Erken dönemde görülen belirtilerden bazıları şunlardır:
- İştahsızlık
- Kilo ve kas kaybı
- Yorgunluk
- Dermatolojik sorunlar
- Uyku düzeninde değişiklikler
- Duygusal değişiklikler
İlerleyen aşamalarda kan sertleşen karaciğer dokusundan yeterince geçemez. Kan, karaciğere gelen damarda birikir. Biriken kan bu damardaki basınç artışına neden olur. Bu duruma portal hipertansiyon denir. Portal hipertansiyon şu sorunlara neden olur:
- Karında sıvı birikmesi (asit)
- Yemek borusu (özefagus), mide, anüs gibi organlarda varis kanaması
Zamanla karaciğer hücreleri işlevi azalır. Hücrelerin işlevinin azalması şu sorunlara neden olur:
- Bilinç değişikliği (hepatik ensefalopati)
- Enfeksiyon
- Karın zarı enfeksiyonu
- Sarılık
- Kas krampları
- Karaciğer sirozu ile ilişkili böbrek hastalığı (hepatorenal sendrom)
- Karaciğer sirozu ile ilişkili akciğer hastalığı (hepatopulmoner sendrom)
- Seksüel fonksiyonlarda değişim
- Hepatosellüler karsinoma
Karaciğer sirozunun Child-Pugh A, Child-Pugh B, Child-Pugh C olmak üzere farklı evreleri bulunmaktadır. Sirozun evresi ilerledikçe komplikasyonların görülme sıklığı ve şiddeti artmaktadır.
Karaciğer Sirozunun Risk Faktörleri Nelerdir?
Karaciğer sirozuna neden olan risk faktörleri şunlardır:
- Viral hepatitler
- Alkol ve uygunsuz madde kullanımı
- Karaciğer yağlanması
- Metabolik hastalıklar: Wilson hastalığı, hemokromatoz, alfa-1 antitripsin eksikliği, Budd-Chiari sendromu gibi bazı genetik hastalıklar. Aile üyelerinizde bu hastalıklar varsa düzenli sağlık kontrollerinizi yaptırınız.
- Kalp hastalıkları: Sağ kalp yetmezliği nedeni ile karaciğer sirozu gelişebilir.
- Nedeni belli olmayan (Kriptojenik) siroz: Bazı durumlarda sirozun nedeni bilinmeyebilir. Bu duruma nedeni belli olmayan (kriptojenik) siroz denilir.
Risk Faktörlerini Önlemeye Yönelik Uygulamalar
Karaciğer sirozunun nedenlerinden bazıları önlenebilir. Önlenebilir nedenlerden korunmak için yapabileceğimiz bazı uygulamalar bulunmaktadır. Bunlar bağışıklamanın sağlanması, alkol kullanımının önlenmesi, ilaç/gıda takviyesi/bitkisel ürün kullanımının önlenmesi ile karaciğer yağlanmasının önlenmesidir.
ÖNEMLİ UYARI
-
Karaciğer sirozu tanısı almış olmak, risk faktörlerini önlemeye yönelik uygulamaların yapılmaması anlamına gelmez. Risk faktörlerini önlemek veya tedavi etmek gelişebilecek sorunların önlenmesine yardımcı olur.
Hepatitler ve Korunma
Hepatit hastalığına hepatit virüsleri neden olur. Hepatit A, hepatit B, hepatit C, hepatit D ve hepatit E sık görülen hepatit virüsleridir.
Hepatit A
Hepatit A’nın bulaşma yolları şunlardır:
- Hepatit A virüsü ile temas etmiş gıdaların tüketilmesi
- Hepatit A hastası olan kişilere temas edilmesi
Hepatit A’nın bulaşmasını önlemek için;
- Hijyen kurallarına uyunuz.
- Ellerinizi sık sık yıkayanız.
- Çiğ ve yıkanmamış sebze-meyveleri tüketmeyiniz.
- Gıdaları iyi bir şekilde pişirerek tüketiniz.
- Temiz yiyecek ve içecekler tüketiniz.
- Kişisel eşyalarınızı (havlu, tarak, tıraş bıçağı gibi) başkalarıyla paylaşmayınız.
Hepatit A’yı önlemenin en etkili yolu hepatit A aşısı olmaktır. Ülkemizde risk grubunda olan bireylere iki doz hepatit A aşısı ücretsiz şekilde yapılmaktadır. Karaciğer sirozu tanısı aldıysanız doktorunuzla konuşarak hepatit A aşınızı yaptırınız.
Hepatit B
Hepatit B’nin bulaşma yolları şunlardır:
- Kan ve vücut sıvıları ile temas
- Cinsel ilişki
- Doğum sırasında anneden bebeğine
Hepatit B’nin bulaşmasını önlemek için;
- Kontrol edilmemiş kan ya da kan ürünlerini kullanmayınız.
- Tıraş bıçağı, diş fırçası, enjektör gibi malzemelerinizi başkası ile paylaşmayınız.
- Hijyenik olmayan koşullarda dövme ya da piercing yaptırmayınız.
- Cinsel ilişki sırasında prezervatif (kondom) ile korununuz.
- Hepatit B tanınız varsa diğer insanlara bulaştırmamak için diş tedavisi, hemodiyaliz, endoskopi, ameliyat, kan bağışçısı olma gibi tıbbi işlemleri yaptırmadan önce lütfen Hepatit B tanınızın olduğunuzu söyleyiniz.
- Hepatit B tanınız varsa reçete edilen ilaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde kullanınız.
Hepatit B’yi önlemenin en etkili yolu hepatit b aşısı olmaktır. Ülkemizde risk grubunda olan bireylere üç doz hepatit B aşısı ücretsiz şekilde yapılmaktadır. Karaciğer sirozu tanısı aldıysanız doktorunuzla konuşarak hepatit B aşınızı yaptırınız.
Hepatit C
Hepatit C’nin bulaşma yolları şunlardır:
- Kan ve vücut sıvıları ile temas
- Cinsel ilişki
- Doğum sırasında anneden bebeğine
Hepatit C’nin bulaşmasını önlemek için;
- Kontrol edilmemiş kan ya da kan ürünlerini kullanmayınız.
- Tıraş bıçağı, diş fırçası, enjektör gibi malzemelerinizi başkası ile paylaşmayınız.
- Hijyenik olmayan koşullarda dövme ya da piercing yaptırmayınız.
- Cinsel ilişki sırasında prezervatif (kondom) ile korununuz.
- Hepatit C tanınız varsa diğer insanlara bulaştırmamak için diş tedavisi, hemodiyaliz, endoskopi, ameliyat, kan bağışçısı olma gibi tıbbi işlemleri yaptırmadan önce lütfen Hepatit C tanınızın olduğunuzu söyleyiniz.
- Hepatit C tanınız varsa reçete edilen ilaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde kullanınız.
Hepatit D
Hepatit D, kan, vücut sıvıları, cinsel ilişki, anneden bebeğine doğum ile bulaşır. Hepatit D virüsü sadece hepatit B tanısı olan kişilerde viral hepatite neden olur. Hepatit D virüsünden korunmak için hepatit B aşısının yapılmış olması oldukça önemlidir.
Hepatit D’nin bulaşmasını önlemek için;
- Kontrol edilmemiş kan ya da kan ürünlerini kullanmayınız.
- Tıraş bıçağı, diş fırçası, enjektör gibi malzemelerinizi başkası ile paylaşmayınız.
- Hijyenik olmayan koşullarda dövme ya da piercing yaptırmayınız.
- Cinsel ilişki sırasında prezervatif (kondom) ile korununuz.
- Hepatit D tanınız varsa diğer insanlara bulaştırmamak için diş tedavisi, hemodiyaliz, endoskopi, ameliyat, kan bağışçısı olma gibi tıbbi işlemleri yaptırmadan önce lütfen Hepatit D tanınızın olduğunuzu söyleyiniz.
- Hepatit D tanınız varsa reçete edilen ilaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde kullanınız.
Hepatit E
Hepatit E’nin bulaşma yolları şunlardır:
- Hepatit E virüsü ile temas etmiş gıdaların tüketilmesi
- Hepatit E hastası olan kişilere temas edilmesi
Hepatit E’nin bulaşmasını önlemek için;
- Hijyen kurallarına uyunuz.
- Ellerinizi sık sık yıkayanız.
- Çiğ ve yıkanmamış sebze-meyveleri tüketmeyiniz.
- Gıdaları iyi bir şekilde pişirerek tüketiniz.
- Temiz yiyecek ve içecekler tüketiniz.
- Kişisel eşyalarınızı (havlu, tarak, tıraş bıçağı gibi) başkalarıyla paylaşmayınız.
Alkol, karaciğer tarafından zararsız hale getirilerek vücuttan uzaklaştırılır. Uzun süre ve aşırı miktarda alkol kullanımı karaciğer hücrelerine zarar verir. Alkol kullanımı ilerleyen dönemlerde karaciğer sirozuna neden olur. Karaciğer sirozu tanısı alan hastaların mutlaka alkol kullanımını bırakmaları gerekir.
Alkol Kullanımını Bırakma Sürecinde Neler Yapabilirsiniz?
- Alkol kullanımını bırakmanıza yardımcı olacak ya da alkol bırakma yoksunluğu yaşamanızı önleyecek ilaçları doktorunuzun reçete ettiği şekilde kullanınız.
- Alkol kullanımını bırakmanız için Alkol ve Madde Bağımlılık Tedavi Merkezi (AMATEM)’ne, psikososyal destek merkezlerine başvuruda bulunabilirsiniz.
- Adsız Alkolikler gibi sosyal destek gruplarına başvuruda bulunabilirsiniz.
- Alkolü bırakma sürecinde sevdiklerinizden destek almaktan çekinmeyiniz.
İlaçlar, gıda takviyeleri, bitkisel ürünler karaciğer tarafından zararsız hale getirilerek vücuttan uzaklaştırılır. Uygun olmayan dozlarda/reçetesiz ilaç kullanmak, kontrolsüz gıda takviyesi almak, bitkisel ürün kullanmak karaciğer hücrelerine zarar verir. Bu zararlı etki ilerleyen dönemlerde karaciğer sirozuna neden olur. Uygun olmayan dozlarda ilaç, gıda takviyesi, bitkisel ürün kullanmak karaciğer sirozunun tedavisi için kullanılan ilaçların tedavi edici etkilerini azaltır.
- Reçetesiz ilaç kullanıyorsanız bırakınız.
- Reçete edilen ilaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde kullanınız.
- Doktorunuza ve hemşirenize danışmadan gıda takviyesi ya da bitkisel ürün kullanmayınız.
- Gıda takviyesi ya da bitkisel ürün kullanıyorsanız mutlaka doktorunuza ve hemşirenize bu durumu söyleyiniz.
- Son üç ay içinde kullandığınız reçeteli‐reçetesiz ilaçların, gıda takviyelerinin, bitkisel ürünlerin dozlarını ve kullanım sıklığını lütfen doktorunuzla ve hemşirenizle paylaşınız
Karaciğerde normalden fazla yağ birikmesine karaciğer yağlanması denir. Aşırı kilolu olma (obezite), şeker hastalığı (Tip 2 diyabet), insülin direnci gibi durumlar karaciğer yağlanmasına neden olur. Karaciğer yağlanması karaciğer sirozuna neden olur. Karaciğer yağlanmasını iyileştirmek için;
- Kilonuzun %7-10’u oranında kilo veriniz. Kilo vermek için diyetisyenden beslenme danışmanlığı alınız.
- Şeker hastalığınız veya insülin direnciniz varsa diyabet hemşireniz ve doktorunuzdan destek alınız.
Premkumar, M., Anand, A.C. (2022). Overview of Complications in Cirrhosis. J Clin Exp Hepatol, 12(4):1150-1174.
Johnson, A.L., Hayward, K. L. (2021). Managing medicines in alcohol-associated liver disease: a practical review. Australian Prescriber, 44(3), 96-106.
Viveiros, K. (2021). The role of life style modifications in comprehensive non-alcoholic fatty liver disease treatment. Clin Liver Dis (Hoboken),17(1),11-14. PMC7849295.
Geong, G. Y., Kang, S. H., & Lee, C. M. (2019). An Updated Review on the Epidemiology, Pathophysiology, Etiology and Diagnosis of Liver Cirrhosis.
Irmak, H., Yardım, N., Keklik, K., & Temel, F. (2019). Türkiye Viral Hepatit Önleme ve Kontrol Programı 2018–2023. Sağlık Bakanlığı Yayın No: 1102.
Roerecke, M., Vafaei, A., Hasan, O. S., Chrystoja, B. R., Cruz, M., Lee, R., … & Rehm, J. (2019). Alcohol consumption and risk of liver cirrhosis: a systematic review and meta-analysis. The American Journal of Gastroenterology, 114(10), 1574.
European Association for the Study of the Liver (EASL). (2018). EASL Clinical Practice Guidelines: Management of alcohol-related liver disease. Journal of Hepatology, 69(1), 154-181.
Göre, K.H.T., Bakış, G. (2017). Karaciğer hastalıklarında tamamlayıcı (komplementer) tedavi. Güncel Gastroenteroloji, 21/3, 211-215.
Bu bölümde;
- Karaciğerin anatomisini
- Karaciğerin görevlerini
- Karaciğer sirozunu ve nedenlerini öğrenmeniz hedeflenmektedir.
Tanı ve Tedavi
Yöntemleri
Tanı ve tedavide kullanılan yöntemler karaciğer sirozunun nedenine ve aşamasına göre farklılık gösterebilir. Bu yöntemler sağlık kurumunda sağlık profesyonelleri tarafından yapılır.
Tanı Yöntemleri
Yüksek frekanslı ses dalgaları aracılığıyla vücudun çeşitli bölgelerinin görüntülemesidir.
X ışınları aracılığı ile vücudun çeşitli bölgelerinin görüntülenmesidir.
Radyo dalgaları aracılığı ile vücudun çeşitli bölgelerinin görüntülenmesidir.
Gerekli görülen durumlarda bir iğne yardımı ile karaciğerden küçük bir parça alınmasıdır.
Karında biriken sıvının bir iğne yardımı ile vücut dışına alınmasıdır. Karnınıza bir iğne ile girilerek sıvı dışarıya alınır. İşlem bölgesini kızarıklık, ısı artışı, akıntı yönünden takip ediniz. BU belirtiler olursa sağlık profesyonellerine haber veriniz. Parasentez işleminden sonra nadir de olsa ateş, karın ağrısı, gastrointestinal kanama (iç kanama), hepatik ensefalopati (bilinç durumunda değişme), hipotansiyon gibi durumlar meydana gelebilir. Bu bulgular sağlık profesyoneli tarafından takip edilir.
Ucunda ışıklı küçük bir kamera bulunan bir cihazla özefagus (yemek borusu), mide, ince bağırsakların görüntülenmesi işlemidir. Karaciğer sirozu olan hastalarda varislerin tanılanmasında ve tedavisinde kullanılır. Aşağıdaki resimde endoskopi işlemi uygulanan bir hastayı görebilirsiniz.
Tedavi Yöntemleri
Karında biriken sıvının bir iğne yardımı ile vücut dışına alınmasıdır. Hem tanı hem de tedavi yöntemi olarak uygulanır. Karnınıza bir iğne ile girilerek sıvı dışarıya alınır. İşlem bölgesini kızarıklık, ısı artışı, akıntı yönünden takip ediniz. BU belirtiler olursa sağlık profesyonellerine haber veriniz. Parasentez işleminden sonra nadir de olsa ateş, karın ağrısı, gastrointestinal kanama (iç kanama), hepatik ensefalopati (bilinç durumunda değişme), hipotansiyon gibi durumlar meydana gelebilir. Bu bulgular sağlık profesyoneli tarafından takip edilir.
Karaciğer sirozu tanısı olan kişinin karaciğerin yerine canlı veya kadavradan alınan karaciğerin nakledilmesidir. Karaciğer sirozunun en etkili tedavi yöntemidir.
Varis kanaması olan hastaların tedavisinde uygulanan bir işlemdir. Endoskopi işleminde kanayan varise kanamayı durdurucu ilaç enjekte edilmesine denir
Varis kanaması olan hastaların tedavisinde uygulanan bir işlemdir. Endoskopi işleminde kanayan varis halka şeklindeki plastik bantlar ile boğumlanarak kanama durdurulur.
Karaciğerden geçemeyen kanın bir katater yardımı ile kalbe dönüşüne yardımcı olunmasıdır.
Laboratuvar Testleri
Karaciğer sirozu tanısı olan hastalarda sıklıkla değerlendirilen laboratuvar testleri bulunmaktadır. Laboratuvar testlerinin normal aralıkları, testin yapıldığı laboratuvarın referans aralıklarına göre farklılık gösterebilir.
Bu testler şu şekilde gruplandırılabilir:
- Karaciğer fonksiyonlarını değerlendiren testler
- Kan sayımını gösteren testler
- Kanın pıhtılaşmasını değerlendiren testler
- Enfeksiyonu değerlendiren testler
- Elektrolitleri değerlendiren testler
Karaciğer Fonksiyonlarını Değerlendiren Testler
Karaciğer enzimlerinden birisidir. Kandaki normal değeri 7-40 u/l arasındadır. Kandaki düzeyinin yükselmesi karaciğer hasarı olduğunu gösterir.
Karaciğer enzimlerinden birisidir. Kandaki normal değeri 7-40 u/l arasındadır. Kandaki düzeyinin yükselmesi karaciğer hasarı olduğunu gösterir.
Karaciğer enzimlerinden birisidir. Kandaki normal değeri 5-40 u/l arasındadır. Kandaki düzeyinin yükselmesi karaciğer hasarı olduğunu gösterir.
Karaciğer tarafından üretilen kan proteinidir. Kandaki normal değeri 3.5-5 gr/dl’dir. Kandaki düzeyinin azalması karaciğer hasarı olduğunu gösterir. Albumin değerinin azalması vücutta sıvı birikmesine neden olur. Karında asit (sıvı birikmesi), bacak/ayaklarda ödem (şişlik) gelişir.
Karaciğerde bulunan bir enzimdir. Kandaki normal değeri 0-50 U/L arasındadır. Kandaki düzeyinin yükselmesi karaciğer hasarı olduğunu gösterir.
Karaciğerden geçemeyen kanın bir katater yardımı ile kalbe dönüşüne yardımcı olunmasıdır.
Kandaki normal değeri 2 mg/dl’den azdır. Kandaki düzeyinin yükselmesi karaciğer hasarı olabileceğini gösterir. Bilirubin değerinin yükselmesi derinin ve gözlerin sararmasına neden olur.
Kandaki normal değeri 0-1.5 µg/l’dir. Kandaki düzeyinin normal değerlerinin üzerine çıkması bilinç durumunda değişikliklere neden olabilir.
Böbrek fonksiyonlarının değerlendirilmesinde kullanılan bir testtir. Ancak karaciğer sirozu olan hastalarda karaciğer ilişkili böbrek hasarının tanılamasına yardımcı olmak için değerlendirilir.Kandaki normal değeri 0.7-1.2 mg/dl’dir. Kandaki düzeyinin yükselmesi böbrek fonksiyonlarında azalma olduğunu gösterir.
AFP bir tümör belirtecidir. Karaciğer kanserinin tanısında değerlendirilir. Kandaki normal değeri 0 – 40 ng/ml’dir. Kandaki düzeyinin normal değerlerinin üzerine çıkması karaciğer kanserini düşündürür. AFP düzeyi yüksek olan hastalarda karaciğer kanseri tanısını koymak için ultrason, bilgisayarlı tomografi (BT), magnetik rezonans (MR) gibi görüntüleme yöntemlerinin sonuçları değerlendirilir
Kan Sayımını Gösteren Testler
Kana kırmızı rengini veren hücrelerdir. Kırmızı kan hücresi şeklinde de adlandırılabilir. Kandaki normal değeri 4-6 milyon/mm3’tür.
Eritrositlerin yapısında bulunur. Kandaki normal değeri 12-16 gr/dl arasındadır.
Kırmızı kan hücrelerinin (eritrositlerin) hacminin, dolaşımdaki kanın hacmine oranını ifade eder. Kandaki normal değeri %35-45 arasındadır.
Kanın Pıhtılaşmasını Değerlendiren Testler
Kanın pıhtılaşmasında görev alan kan hücreleridir. Kandaki normal değeri 150-450 bin/µl’dir. Kandaki düzeyi normal değerlerin altında olan hastalar kanama yönünden dikkatli olmalıdır.
Kanın ne kadar sürede pıhtılaştığını gösterir. Normal değeri 0.-1.15’tir. INR düzeyi yüksek olan hastalar kanama yönünden dikkatli olmalıdır.
Kanın ne kadar sürede pıhtılaştığını gösterir. Kandaki Normal değeri 10-14 saniyedir. Protrombin zamanı yüksek olan hastalar kanama yönünden dikkatli olmalıdır.
Enfeksiyonu Değerlendiren Testler
Enfeksiyonla savaşmaya yardımcı olan kan hücreleridir. Beyaz kan hücresi şeklinde de adlandırılabilir. Kandaki normal değeri 5-10 bin/mm3’tür. Kandaki düzeyinin normal değerlerin üzerine çıkması enfeksiyon belirtilerindendir.
Enfeksiyonu değerlendiren kan testlerinden biridir. Kandaki normal değeri 0.5mg/l’den azdır. Kandaki düzeyinin normal değerlerin üzerine çıkması enfeksiyon belirtilerindendir.
Elektrolitleri Değerlendiren Testler
Kandaki sodyum düzeyini gösterir. Kandaki normal değeri 135-145 mEq/l’dir. İdrar söktürücü kullanan hastalarda bu değerde artma veya azalma görülebilir.
Kandaki potasyum düzeyini gösterir. Kandaki normal değeri 3,5-5.1 mEq/l’dir. İdrar söktürücü kullanan hastalarda bu değerde artma veya azalma görülebilir.
Stanford Medicine Health Care. Liver function tests for chronic liver disease. Erişim adresi: https://stanfordhealthcare.org/medical-conditions/liver-kidneys-and-urinary-system/chronic-liver-disease/diagnosis/liver-function-tests.html. Erişim tarihi: 15 Kasım 2022.
National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Disease. Diagnosis of cirrhosis. Erişim adresi: https://www.niddk.nih.gov/health-information/liver-disease/cirrhosis/diagnosis. Erişim tarihi: 15 Kasım 2022.
Mayo Clinic. Cirrhosis. Erişim adresi: https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/cirrhosis/diagnosis-treatment/drc-20351492. Erişim tarihi: 15 Kasım 2022.
Wikidoc. Cirrhosis laboratory findings. Erişim adresi: https://www.wikidoc.org/index.php/Cirrhosis_laboratory_findings. Erişim tarihi: 15 Kasım 2022.
İlaçlar
Karaciğer sirozu olan hastaların ilaçlarını düzenli ve reçete edildiği şekilde kullanmaları gerekmektedir. Hastaların evde kullanmaları gereken ilaç grupları şunlardır:
- İdrar söktürücü (diüretik) ilaçlar
- Beta-blokerler
- Laksatifler
- Antibiyotikler
- Sindirim sistemi ve metabolizma ilaçları
İdrar söktürücü (diüretik) ilaçlar, vücutta sıvı birikmesini önlemek ve tedavi etmek amacıyla kullanılır. Furosemid (lasix, desal gibi ilaçlar) veya spironolakton (aldakton, aldaktazid gibi ilaçlar) etken maddeli ilaçlar bu gruptadır. İdrar söktürücü ilaç kullanıyorsanız kilonuzu takip etmeniz çok önemlidir. İdrar söktürücü ilaçlarınızı sabah saatlerinde içmeye çalışınız. Gece geç saatlerde içilen ilaçlar, idrar yapma ihtiyacı oluşturarak uykudan uyanmanıza neden olur.
Karaciğer sirozu tanısı olan hastalardaki varisler kanayabilir. Kanamayı önlemek için propronolol etken maddeli (dideral gibi ilaçlar) beta bloker ilaçlar kullanılır. Beta bloker ilaçları kullanırken nabız sayısı dakikada 50-55 atım arasında olabilir. 50-100 atım arasındaki nabız sayısı normaldir. Beta bloker ilaç kullanıyorken nabız sayınız dakikada 50 atımın altına düşerse;
- İlacı reçete edildiği doz ve sıklıkta kullandığınızdan emin olunuz.
- İlacı doğru doz ve sıklıkta kullandığınızdan eminseniz bir sağlık kurumuna başvurunuz.
Dışkılamayı kolaylaştırmak, kabızlığı tedavi etmek için kullanılan ilaçlardır. Laktüloz (duphalac, oralac, osmolac gibi ilaçlar) etken maddeli laksatif ilaçlar kullanılır. İlacın tadını sevmiyorsanız su, süt, meyve suyu gibi içeceklere karıştırarak içebilirsiniz.
Karaciğer sirozu olan hastalar kabız olmadıklarında da bu ilaçları kullanabilirler. Bunun nedeni şudur:
Karaciğer sirozu olan hastalarda amonyak vücuttan yeterince uzaklaştırılamaz. Biriken amonyak bilinç değişikliğine ( hepatik ensefalopati)neden olur. Kalın bağırsaklarda bulunan yararlı bakteriler amonyak üretirler. Bilinç değişikliğini önlemek bağırsaklardaki amonyağın uzaklaştırılması gerekir. Bağırsaklardaki amonyak dışkı yapılarak uzaklaştırılır. Amonyağın yeterince uzaklaştırılabilmesi için günde 2-3 kez yumuşak dışkılama yapılması gerekir. Günde 2-3 kez zorlanmadan, yumuşak dışkılama yapmak bilinç değişikliğinin önlenmesi için çok önemlidir. Laksatif etkili ilacınızı reçete edildiği şekilde kullanınız. Günlük dışkılama sayısına ulaştığınızda o gün için ilacın diğer dozlarını almayı bırakınız. Ertesi gün ilacı reçete edildiği şekilde kullanmaya devam ediniz.
Karaciğer sirozu tanısı olan hastalarda enfeksiyon gelişme riski artar. Enfeksiyonu önlemek ve tedavi etmek için antibiyotik ilaçlar kullanılır. Rifaximin etken maddeli (colidur gibi ilaçlar) sıklıkla kullanılan antibiyotiklerdendir.
Bu grupta kullanılan ilaçlar L-ornitin L-aspartat etken maddesi (hepa-merz, hepa-ornitat gibi ilaçlar) içerir. Karaciğer sirozu ile ilişkili bilinç değişikliğinin (hepatik ensefalopati) tedavisinde kullanılır.
- İdrar söktürücü ilaç kullanan hastalarda kilo takibi önemlidir. Kilo takibi hakkında detaylı bilgi almak için tıklayınız.
- Kilonuzun sonucu kaydetmek için tıklayınız.
Tanı ve Tedavi Yöntemleri
Öğrenme Hedefleri
Bu bölümde;
- Karaciğer sirozunun tanı ve tedavisinde kullanılan işlemleri
- Karaciğer sirozunun tanı ve tedavisinde kullanılan laboratuvar testlerini
- Karaciğer sirozunun tedavisinde kullanılan ilaçları öğrenmeniz hedeflenmektedir.